Theo ESPN, Real Madrid mùa hè này ký Yan Diomande, Cucurella, Dumfries, Konate và Bernardo Silva, đồng thời bổ nhiệm Mourinho, nhưng các quyết định ấy khiến dư luận đặt câu hỏi về hướng xây dựng đội bóng.

Bước vào thế kỷ 21, Real Madrid luôn như bóng ma lơ lửng trên bầu trời bóng đá.

Gần như mọi cầu thủ đều muốn khoác áo CLB này vì họ có nhiều tiền hơn phần còn lại. Mùa 2023–24, Real trở thành CLB đầu tiên trong lịch sử doanh thu vượt 1 tỷ euro, trong khi Manchester City đứng thứ hai với 838 triệu euro.

Song bất ổn cấp CLB, thiếu kiên nhẫn, cùng quyết tâm chỉ muốn ký những ngôi sao nổi tiếng nhất của chủ tịch Florentino khiến Real chưa bao giờ thực sự biến lợi thế tài chính thành sức thống trị kiểu Los Angeles Dodgers.

Nhưng hai năm trước, mọi thứ tưởng như có thể đổi chiều.

Ở La Liga, Real chỉ thua 1 trận, giành 95 điểm, đồng thời dẫn đầu cả bàn thắng và bàn thua ít nhất. Ở Champions League, họ loại Man City trên chấm phạt đền. Một năm trước đó, Real từng bị Man City đánh bại ở bán kết.

Rồi bán kết với Bayern Munich bị kéo sang hiệp phụ; Bayern mệt mỏi chống đỡ và lợi thế 1 bàn mong manh sớm tan biến. Real cuối cùng thắng Dortmund 2-0, đoạt Champions League thứ 15 trong lịch sử CLB.

Vinicius khi ấy mới 23 tuổi đứng thứ hai Quả bóng Vàng; Bellingham 19 tuổi xếp thứ ba và được chọn cầu thủ xuất sắc nhất La Liga ngay mùa đầu đến Real. Đội bóng đã là số một thế giới rồi còn đón thêm cầu thủ có lẽ đang hay nhất hành tinh lúc đó: Mbappe 25 tuổi cuối cùng hết hợp đồng với PSG và gia nhập Real.

Real không còn bỏ tiền lớn cho những ngôi sao sắp xuống dốc như Hazard, mà tập trung đánh bại mọi đối thủ ở thị trường tài năng trẻ như Vinicius; trả phí chuyển nhượng cao cho siêu sao vừa vào đỉnh như Bellingham; đồng thời thuyết phục ngôi sao đang sung sức như Mbappe hoàn thành hợp đồng rồi đến theo dạng tự do.

Giờ đây, đỉnh kim tự tháp bóng đá châu Âu đúng là có một đội nhìn như không thể ngăn cản. Họ có phong cách rõ ràng, lượng tài năng trẻ đáng kinh ngạc và gần như vô hạn tiền bạc — nhưng đội ấy không phải Real Madrid, mà là Paris Saint-Germain.

Kể từ hè 2024, Real không thắng danh hiệu lớn nào. Họ thậm chí không qua được tứ kết Champions League, và cũng không còn là đội mạnh nhất trong nước: Barcelona mới là ứng cử viên vô địch La Liga mùa thứ ba liên tiếp.

Trong khi đó, Real giờ do Mourinho dẫn dắt. Đúng vậy, chính Mourinho ấy. Ông đã hơn 10 năm không thắng danh hiệu lớn; bốn công việc gần nhất lần lượt ở Tottenham, Roma, Fenerbahce và Benfica cũng chẳng xuất sắc.

Còn gần như mọi bản hợp đồng hè của Real đều khiến người ta muốn hỏi: họ đang làm gì vậy?

Vậy hãy đặt và thử trả lời câu hỏi: Real Madrid đang làm gì?

Vì sao Yan Diomande lập kỷ lục phí chuyển nhượng CLB

Chỉ số gia tăng giá trị cầm bóng kỳ vọng tổng hợp cơ hội bàn thắng mà cầu thủ tạo thêm cho đội qua các hành động cầm bóng không phải cú dứt điểm. Dưới đây là top 10 cầu thủ có chỉ số này cao nhất một mùa ở năm giải lớn châu Âu kể từ 2022–23:

Messi, 2022–23 tại PSG; Olise, mùa trước tại Bayern; Trippier, 2022–23 tại Newcastle; Doku, mùa trước tại Man City; De Bruyne, 2022–23 tại Man City; Odegaard, 2023–24 tại Arsenal; Salah, 2022–23 tại Liverpool; Yan Diomande, mùa trước tại RB Leipzig; Alexander-Arnold, 2022–23 tại Liverpool; Bruno Fernandes, mùa trước tại Man Utd.

Điểm khác biệt lớn nhất của Yan Diomande so với phần còn lại? Anh mới 19 tuổi, trong khi cầu thủ trẻ nhất còn lại trong bảng cũng đã 24. Đó gần như tín hiệu rõ ràng nhất về một siêu sao tương lai.

Dĩ nhiên điều đó không có nghĩa thương vụ không rủi ro. Yan Diomande mới chỉ đá chính 34 trận ở giải quốc nội hàng đầu. Lịch sử cũng có không ít cầu thủ tỏa sáng sớm ở Bundesliga rồi không duy trì được ở Premier League hay La Liga khắc nghiệt hơn.

Real trả 125 triệu euro cho Yan Diomande — mức phí cao nhất CLB từng bỏ ra cho một cầu thủ. Với một CLB giàu như Real, cách thanh toán hầu như không quan trọng; điều gây bối rối thực sự là sự khớp nối với đội hình.

Hồi đầu hè, khi Real tưởng như sẵn sàng để Vinicius ra đi, ký Yan Diomande dễ hiểu hơn. Họ có thể mất một trong những tiền đạo biên giỏi nhất thế giới trong việc kiểm soát bóng và tiến lên kèm bóng, rồi thay bằng cầu thủ gần anh nhất.

Nhưng giờ Vinicius ở lại, mảnh ghép kém khớp hơn.

Hai mùa gần đây, vấn đề của Real là bộ đôi Vinicius–Mbappe không hợp lý. Trong tấn công, cả hai đều thích xuất hiện cùng khu vực cánh trái. Trong phòng ngự, cả hai đều không muốn pressing — vừa hạn chế Real chơi theo kiểu đa số đội lớn ưa thích, vừa tăng áp lực phòng ngự lên 8 cầu thủ sân còn lại.

Nếu Real quyết tiếp tục dùng Mbappe và Vinicius — và họ sẽ làm vậy, vì hai người cùng Haaland của Man City đang nằm trong top 3 cầu thủ lương cao nhất thế giới — thì phần còn lại của đội phải lấp khoảng trống họ để lại.

Chưa rõ Yan Diomande làm điều đó thế nào. Anh không phải hậu vệ tệ, nhưng Real ký anh không phải để phòng ngự. Biểu đồ trên đã nói rõ điều ấy.

Dù mùa trước Yan Diomande từng đá cánh phải, anh là cầu thủ thuận chân phải — và điều đó dường như định hình cách chơi.

Khi đá cánh phải ở Leipzig, tổng số lần chạm bóng nhiều hơn nhưng chạm trong vòng cấm ít hơn. Khi đá cánh trái, tổng chạm ít hơn nhưng chạm trong vòng cấm nhiều hơn.

Nói ngắn gọn: đá phải, Yan Diomande tạo giá trị hơn nhờ dẫn bóng tiến lên; đá trái, anh kết thúc tình huống trong vòng cấm tốt hơn.

Nếu bạn đã có hai cầu thủ kiểm soát bóng và đều lệch trái, việc xếp người thứ ba như một tiền đạo biên xông vòng cấm là hợp lý. Nhưng nếu cầu thủ ấy chỉ xông vòng cấm khi đứng cùng phía với hai người kia, thì lại không hợp lý.

Muốn thực sự bổ sung cho Mbappe và Vinicius, Yan Diomande phải làm những điều chúng ta chưa từng thấy anh làm nhiều.

Các thương vụ hè còn lại của Real — vì sao?

Dĩ nhiên mùa trước với Real là thất vọng.

Dưới Xabi Alonso, đội đúng là có khoảng một tháng nhìn rất hay, rồi cầu thủ nổi loạn, đội ngừng pressing, Alonso bị sa thải.

Thời HLV tạm thời Arbeloa mọi thứ tệ hơn. Cầu thủ thậm chí xảy ra xung đột thể chất trong phòng thay đồ. Giờ Arbeloa lại thành HLV Fulham.

Trong 19 trận Alonso dẫn dắt, hiệu số bàn thắng kỳ vọng điều chỉnh của Real là 1,21 bàn/trận — tính theo 70% xG và 30% bàn thắng thực — gần như bằng trung bình cả mùa của Barcelona.

Sau khi Arbeloa tiếp quản, chỉ số tụt còn 0,77.

Nửa đầu mùa từng rất khích lệ. Nhìn cả mùa, Real cũng chỉ là đội trẻ thứ hai La Liga, sau Barcelona. Tuổi trung bình theo trọng số phút đá của Real chỉ 25,3.

Ngoài ra Bellingham và Guler chỉ đá khoảng nửa thời gian khả dụng; Alexander-Arnold cũng chỉ khoảng một phần ba. Vì vậy Real có nhiều lý do để kỳ vọng nội lực sẽ nâng cấp.

Vậy giải thích thế nào bốn thương vụ lớn còn lại mùa hè này?

Cucurella, 28 tuổi, hậu vệ biên, từ Chelsea, 55 triệu euro

Dumfries, 30 tuổi, wing-back, từ Inter, 20 triệu euro

Konate, 27 tuổi, trung vệ, đến tự do từ Liverpool

Bernardo Silva, 31 tuổi, tiền vệ, đến tự do từ Man City

Tiền với Real không phải vấn đề thực sự, nhưng có một khía cạnh cần cân nhắc: họ trả lương rất cao, và khi mọi thứ không như ý sẽ rất khó đẩy cầu thủ đi.

Bernardo Silva chỉ ký hai năm, nhưng hợp đồng Konate và Dumfries kéo đến 2030, Cucurella đến 2032.

Cucurella và Dumfries chưa từng duy trì lâu dài ở mức khiến người ta tin chắc họ sẽ nâng tầm Real. Còn Bernardo Silva, miễn còn đỉnh cao, chắc chắn làm Real tốt hơn.

Với Konate, phong độ dao động giữa trung vệ hay nhất thế giới và người có thể phạm sai lầm chí mạng bất cứ lúc nào.

Xét tuổi, sau khi đến Real họ dễ đi xuống hơn là tiến lên.

Cộng thêm việc Real đang theo đuổi Rodri 30 tuổi của Man City, có vẻ như sau hai năm sa sút CLB đã rơi vào bẫy “trả tiền cho ngôi sao nổi tiếng”.

Vấn đề là nhiều lúc bạn trả tiền cho những gì cầu thủ từng làm. Bạn ký họ đúng lúc tuổi bắt đầu ảnh hưởng, và có thể chỉ nhận lại phiên bản họ đã từng là.

Mourinho — vì sao?

Với Guardiola và Klopp vừa rời ghế, ông tự xưng “The Special One” hiện là HLV CLB nổi tiếng nhất thế giới.

Nhưng hãy tạm gác điều đó sang một bên.

Dưới đây là hành trình 10 năm gần nhất của Mourinho:

Man Utd, 2016–2018: mùa đầu xếp sáu, mùa hai xếp nhì, mùa ba bị sa thải giữa chừng.

Tottenham, 2019–2021: chưa bao giờ dẫn dắt trọn một mùa; hai mùa không trọn vẹn lần lượt xếp sáu và bảy.

Roma, 2021–2024: hai mùa đầu xếp sáu Serie A; mùa đầu thắng Conference League, mùa hai vào chung kết Europa League rồi thua, mùa ba bị sa thải giữa chừng.

Fenerbahce, 2024–2025: mùa đầu xếp nhì; đầu mùa hai thua Benfica ở play-off Champions League rồi bị sa thải.

Benfica, 2025–2026: bất bại ở giải Bồ nhưng xếp ba, không dự Champions League.

Tôi liệt kê vì nếu thành tựu chính của một HLV trong 10 năm gần nhất chỉ là “thắng giải châu lục hạng ba”, thường chưa đủ để tiến gần ghế HLV Real Madrid.

Vì vậy cách giải thích hợp lý duy nhất cho việc ký Mourinho là đưa cả danh tiếng của ông vào phép tính.

Và một khi nhìn các quyết định hè theo góc đó, khó mà không nghĩ Florentino và Real đang quay lại cách làm cũ.

Những HLV thành công nhất của Real thường là kiểu Ancelotti hay Zidane — HLV xuất thân cầu thủ biết cách xếp đủ siêu sao để ai cũng hài lòng.

Mourinho thì ngược lại. Ông từng chỉ trích Vinicius sau khi cầu thủ Benfica của ông phân biệt chủng tộc với Vinicius. Giờ Bernardo Silva mới đến một tuần, ông đã bắt đầu chỉ trích cầu thủ này.

Với Florentino, có lẽ quan trọng hơn: Mourinho đại diện cho thứ Barcelona hiện không có.

Dưới Flick, đối thủ lớn nhất của Real không ngại để thủng lưới vì họ ghi bàn dễ dàng. Tính hung hãn phòng ngự của Barcelona sánh ngang bất kỳ đội lớn nào chúng ta từng thấy; trong hai mùa trọn vẹn gần nhất họ chỉ hòa tổng cộng 5 trận.

Ngược lại, các đội gần đây của Mourinho giỏi tránh thua hơn là thực sự thắng. Ở ba công việc gần nhất, tỷ lệ hòa của các đội ông dẫn đạt 22%.

Những gì Mourinho biểu tượng hóa dường như quan trọng hơn ảnh hưởng thực tế ông có thể mang lại cho thành tích.

Dĩ nhiên điều đó không có nghĩa mọi thứ chắc chắn thất bại.

Trong một mùa “tệ”, Real vẫn giành 86 điểm, dễ dàng loại Man City ở Champions League, và là đội ít để thủng lưới nhất La Liga.

Theo Transfermarkt, Real có đội hình đắt thứ hai thế giới, sau Man City. Nếu chỉ tính 18 cầu thủ hàng đầu, họ vẫn xếp hai — lần này đứng trước là PSG.

Real này đủ tài năng để thắng mọi danh hiệu lớn.

Đội hình Real vẫn còn nhiều dư địa nâng cấp, nhưng sau mùa hè này, sàn thành tích đã thấp hơn suốt một thời gian dài.

Hai siêu sao vẫn chưa tìm ra cách cùng tồn tại. Tân binh kỷ lục phí chỉ mới đá một mùa trọn vẹn ở đẳng cấp cao nhất, và nhìn cũng không hợp để đá cùng bộ đôi ấy.

Các thương vụ hè còn lại của Real thì hoặc già hơn, hoặc phong độ tầm thường, hoặc cả hai.

Họ còn giao đội cho một HLV hơn 10 năm không dẫn đội hàng đầu. Mourinho thường bảo thủ hơn trong lựa chọn nhân sự, lâu nay hay xung đột với cầu thủ của mình, rồi đạp đổ mọi thứ trước khi hợp đồng hết hạn.

Cứ thế này, còn gì có thể sai nữa?